Veganistisch

Wat er wegvalt

Vlees, vis, gevogelte en ei sluit Pro-Monty per productcategorie uit. Dat werkt goed: komt er morgen een nieuwe vissoort in het register, dan valt die er automatisch onder. Voor zuivel gaat dat niet op, en dat is geen slordigheid maar een eigenschap van het register: de categorie `zuivel` bevat ook amandelmelk, havermelk, sojamelk, kokosmelk, plantaardige boter en de plantaardige kazen. Die staan daar omdat ze in een recept de plaats van zuivel innemen. Zou dit profiel die categorie uitsluiten, dan viel je sojayoghurt af en bleef er weinig over. Daarom staat de dierlijke zuivel hier als een lijst met namen.

Honing telt mee

Honing is een dierlijk product en volgens de Nederlandse Vereniging voor Veganisme per definitie niet veganistisch: er moeten bijen voor worden gehouden. Pro-Monty sluit het daarom uit. Wie er anders over denkt — dat komt voor — kan deze ene regel uitzetten zonder de rest van het profiel te raken; hij staat bewust op vrij aanpasbaar. Ahornsiroop is het alternatief dat het register kent.

De dingen die buiten alle categorieën vallen

Drie producten glippen door elk net heen omdat hun categorie niets over hun herkomst zegt. Mayonaise staat onder `vet` en bevat eigeel. Kippenbouillon staat onder `bouillon` en niet onder `gevogelte`. Pesto staat onder `kruiden` en bevat standaard Parmezaanse kaas. Alle drie zijn hier apart uitgesloten. Dit is overigens ook een gat in het vegetarische profiel, dat alleen op categorie stuurt: daar komt kippenbouillon nog gewoon doorheen.

Vitamine B12 is het echte punt

Vitamine B12 komt vrijwel alleen in dierlijke producten voor. Het Voedingscentrum adviseert veganisten een supplement ter grootte van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid — 2,8 microgram voor volwassenen — en daarnaast verrijkte producten te gebruiken, omdat verrijking alleen in de praktijk zelden genoeg is. Ook eiwit, ijzer, calcium, jodium, vitamine B2 en omega 3-vetzuren vragen aandacht. Pro-Monty kan hier niets van controleren: het register bevat per ingrediënt alleen eiwit, koolhydraten, vet en calorieën. Wat dit profiel over B12 zegt, is voorlichting en geen berekening.

Wat Pro-Monty hier niet weet

Gelatine, dierlijk stremsel in kaas, honing in een kant-en-klaar product, E-nummers van dierlijke herkomst en bouillonblokjes met vleesextract — het register legt per ingrediënt de productcategorie vast, niet de herkomst van elke hulpstof erin. Diezelfde beperking staat al bij het vegetarische profiel en is hier groter, omdat een veganist verder moet kijken. Bij twijfel: het etiket of een keurmerk.

Welke regels OnsBord hieruit toepast

• geen vlees, vis, gevogelte of ei blokkeert

  Uitsluiten op categorie in plaats van op losse producten, net als bij het vegetarische profiel, met `ei` erbij. Zo hoeft er niets te worden bijgewerkt als er een nieuw ingrediënt bij komt. Het Voedingscentrum omschrijft veganistisch eten als helemaal geen dierlijke producten: geen vlees, vis, zuivel, eieren en geen E-nummers van dierlijke oorsprong.

• geen melk, kaas, yoghurt, kwark, room of boter blokkeert

  Alle zuivel van dierlijke herkomst in het register, met naam genoemd. Dat moet hier wel: de categorie `zuivel` bevat ook amandelmelk, haverdrink, havermelk, sojamelk, sojayoghurt, kokosmelk, plantaardige boter, plantaardige mozzarella, plantaardige parmezaan, plantaardige roomkaas en plantaardig eiwitpoeder. Een categorieregel zou die allemaal meenemen en het profiel onbruikbaar maken. Lactosevrije zuivel staat er gewoon bij: lactosevrij zegt iets over de melksuiker, niet over de herkomst. Eiwitpoeder is wei en dus melk.

• geen honing blokkeert

  Honing is een dierlijk product: er moeten bijen voor worden gehouden, en de Nederlandse Vereniging voor Veganisme noemt het daarom per definitie niet veganistisch. Een eigen regel en niet samengevoegd met de rest, om twee redenen. Honing zit in de categorie `zoet` samen met ahornsiroop, dus een categorieregel kan hier niet. En dit is het punt waarop mensen die zichzelf veganist noemen onderling verschillen — met een losse regel kan iemand hem uitzetten zonder de rest van het profiel aan te raken.

• geen mayonaise, bouillon van dier, pesto of yoghurtdressing blokkeert

  Zes producten waarvan de categorie niets over de herkomst zegt. Mayonaise staat onder `vet` en bevat eigeel. Kippenbouillon en visbouillon staan onder `bouillon` en worden dus niet gevangen door de regels op `gevogelte` en `vis`. Pesto staat onder `kruiden` en bevat in het standaardrecept Parmezaanse kaas en pecorino. Zonder deze regel zou het profiel op het scherm beloven dat er niets dierlijks in zit terwijl er kippenbouillon in de pan gaat.

• eiwitdoel voor deze maaltijd streven

  Het Voedingscentrum houdt aan dat een veganist ongeveer 30 procent meer eiwit nodig heeft dan iemand die vlees eet, wat neerkomt op 1,08 gram per kilogram lichaamsgewicht per dag. Plantaardig eiwit wordt minder goed opgenomen en is minder compleet van aminozuursamenstelling; vandaar de opslag. Optimaliseren en niet blokkeren: te weinig eiwit op één avond is geen reden om een gerecht af te keuren, wel om er een grotere schep peulvruchten of tofu bij te doen.

Bronnen voor deze pagina

• Voedingscentrum — Hoe kan ik gezond veganistisch eten? overheid geraadpleegd 10 augustus 2026
• Nederlandse Vereniging voor Veganisme — Is honing vegan? vakorganisatie geraadpleegd 10 augustus 2026
• Sportzorg.nl (Vereniging voor Sportgeneeskunde) — Eiwitspreiding voor maximale spiergroei vakorganisatie geraadpleegd 10 augustus 2026

Alle teksten zijn in eigen woorden geschreven. Overgenomen zijn de feiten, niet de formuleringen — zie Bronnen.